“Makapangyarihang Padrino't Angkan” sa 2013 election

DEMOKRASYA,  NALAGAY sa ALANGANIN 

Habang nag-iintensify ang isyu ng "libel provision ng Cybercrime law,"  dedma at di alintana ang mundo ng pulitika, fiesta't zarzuella mood ang araw ng filling of certificate of candidadacy para sa 2013 midterm election.   Iprinoklama ng magkabilang kampo, LP-NUP at  United Nationalist Alliance-UNA at  tinaas ang mga kamay ni Pnoy at ng Big 3 (Enrile, Erap at Binay) ang kani-kanilang mga mamanuking senatoriable candidates.

Mga dati’t mga recycled na pulitiko,  magkakapatid, mag-ama at mga anak ng beteranong pulitiko ang halos bumubuo ng 2013 senatoriable candidates.   Dahil raw sa “winnability factor,   pina-atras"  ang tatlo (3) sa Liberal Party (LP) at isa sa UNA habang pinoproblema naman ang tatlong (3) “guest o adopted candidates,”   kung saang entablado raw ito tutungtung at mamamangka.

Upang maisalansan ang linyada at maging kombinyente sa bawat isa,  binuhay muli  ang “koalisyon.”   Binubuo ng mahigit pitong (7)  naghihingalo’t halos  non-functional na partido ang "koalisyon."   Binuo hindi dahil sa "ideological principles – may vision, mission at  direksyong pulitikal ng ating bansa" bagkus sa oryentasyong “personal, barkadahan,  pagpapalakas ng kahariang kontrol ng angkan  at buhay na PATRON na may kanya-kanyang agenda at  interest. ”

Nagkatutuo ang kutub ng marami na ang nalalapit na 2013 election  ay "labanan ng mga personalities,  labanan ng mga malalaking  angkang politikal (political clan)" at labanan "kung sino ang may tunay na koneksyon, masisilungang  padrino at malapit sa kusina ng palasyo?” 

Ayon sa tagapagsalita ng Malakanyang,  “isang referendum o  hatol ng bayan daw sa administrasyon ni Pnoy ang 2013 midterm election.”   Kung baga,  “labanan daw ito kung kontra ka  o kakampi ka ni PNOY.”   Para palamnan ng mas konstruktibong diskurso,    “labanan daw ito kung sang-ayon ka  o  disgusto ka sa reform agenda ng kasalukuyang administrasyon.”

Ang “ gumagandang ekonomiya, tiwala ng puhunan at publiko” raw ang pangtapat ni PNOY sa mga kalaban.  Kaya lang, ang kakatwang tanong ng marami,   "sino ba ang kalaban ni Pnoy?  Suportado rin ng  Big 3 ang reporma at adhikain ng administrasyon ni Pnoy."   Ang dilenma ng UNA ay ang kanyang identity.   Hindi maiiwasan ang kantsawang, “sino ba kayo,  oposisyon, collaborator  o  alyado ng kasalukuyang administrasyon?”  Sa kabila nito,  mataas ang kumpiyansa ng magkabilang kampo na walo (8) raw sa panig nila  ang "kaya nilang ipanalo."

Kumplikado at magiging magastos ang kampanya. Tinatayang may minimum na "P200.0 hanggang P800.0  milyon ang  warchest ng bawat isang seryosong kandidato  para makuha ang 15.0 - 20.0 million winning votes,"  kahit nasa “top 20 sa survey,”   kilala at  may name recall.  Ang padrino ang inaasahang panggagalingan ng malaking bulto (50-75%)  ng campaign funds (private, corporate, illegal), habang ang  natitirang  bahagi  ay siya namang babalikatin ng kanya-kanyang angkan.  Muling babaha ng pera,   magtri-trickle down effect, milyong trabaho ang maililikha at kahit paano,  pansamantalang lalago ang ekonomiya ng bansa.(Left photo, courtesy; mindanaocross.net)

Kumbinasyong Air war -  mainstream media (radio at TV), social media,  local machinery, personal network, vote denial and conversion, mistulang karnabal at zarzuela ang magiging porma’t estratehiya  ng labanan.  Bukud sa “pagkukumpara at track records,”  magiging karaniwang paraan ang "special ops;  junking-trayduran, demolition job, pananakot at political violence."

Maliban sa vote protection, personal endorsement at sample ballot,   "walang aasahang pondong manggagaling sa koalisyon, lalo na sa mga pekeng partido na kabilang sa mga koalisyon." Kanya-kanyang diskarte't pangangalap ng pondo,  kanya-kanyang mga campaign sorties sa lokal (LGUs) at kanya-kanyang pagtatayo ng campaign machinery ang magiging takbo ng labanan."

Ang tanong ng marami,  sino ang makikinabang at  sino ang talo at panalo sa 2013 midterm election?  Siguradong panalo at gaganansya  sa 2013 ang PADRINO, ang pamilya’t angkan,  ang campaign donors at sponsor, ang mga campaign managers, operators,  entertainers,  ang mga na-ambunan ng vote buying operation at higit sa lahat,  ang mainstream media.

Sino ang talo?  Ang mamamayang Pilipino,  ang accountability at transparency,  ang rule of law at Constitution,  ang  repormang isinusulong ng administrasyon at higit sa lahat,  ang DEMOKRASYA.

May "Direct Line" kay PNOY

Ilang araw bago ang naka-abang na Senate investigation,    tuluyan na ngang nagbitiw sa pwesto si Usec Puno sa DILG at malamang sa hindi,  naka-abang na sa kanya ang isang low profile na trabaho sa burukrasya. (Left Photo; ang panunumpa ni PNOY kay Puno, courtesy of;ph.news.yahoo.com)

Bugbog sarado sa intriga't puna ng mamamayan at media ang  isa sa pinagkakatiwalaang tao ni Pnoy sa DILG na si Rico Puno,  matapos tangkain nitong pasukin ang condo unit (sa utos ni Pnoy) ni Sec Robredo na nasawi sa plane crash,   upang isecure ang mga maseselang dokumento patungkol sa kaduda-dudang kontratang pinasok ng huli sa Philippine National Police (PNP).

Mukhang nagkakatotoo ang mariing kahilingan ni  Sec Mar Roxas, ang bagong talagang kalihim,  na "magbitiw ang lahat ng mga co-terminos" sa DILG,  kasama rito ang kontrobersyal na Usec Puno, isang SUPPLIER ng baril at kabarilan ni PNOY.

Kahit anong ipaliwanag ng palasyo sa kaso ng kontrobersyal na Usec Rico Puno, walang dudang nadungisan ang “matuwid na daang” isinusulong ng  kasalukuyang administrasyon.    Bagamat itinatanggi at isinasangkalan ang mataas na satisfaction rating ni PNOY (last survey),  nananatiling kalakaran pa rin ang deka-dekadang padre-padrino,  ang sistemang pangingibabaw ng "personal na relasyon" kaysa sa kabutihan ng nakararami.

Maaring nalusaw na ang mga nagbabanggaang paksyon sa loob ng Malakanyang  (Balay, SAMAR, Kamag-anak inc. at iba pa),  ngunit may makatotohanang makapangyarihang  “INNER CIRCLE,”  o CORE GROUP sa loob ng palasyo na may kakayahang impluwensyahan si PNOY na gumuhit, gumawa ng mga patakaran at direction para sa ating bansa lalo na sa mga komplikadong mga usapin at masasalimuot na isyu.

Open secret sa madla na “hindi type ni Pnoy ang sistema ng pangangasiwa” ng Magsaysay Awardee na si Robredo,  lalu na raw nuong panahon ng kampanyang eleksyon nuong 2010, Bus Hostage taking sa Luneta, handling sa ARMM at incumbent local officials.   Kaya naman,  bago maitalagang kalihim si Jess Robredo sa DILG,  nauna ng ipinuwesto  ni PNOY si Usec  Rico Puno at ayon sa huli,  "may tagubiling itong kontrolin  ang Philippine National Police at diretsong linya mula kay PNOY.  Kahit ‘di type ni Pnoy si Robredo,  ginawaran pa rin niya ito ng isang STATE FUNERAL at itinurin isang bayani ng mga bicolano at mamamayang Pilipino.  Ang PNP ang isa sa itinuturing "dysfunctional" na opisina ng gubyerno sa ilalim ng DILG.

Bagamat naitalaga bilang kalihim sa makapangyarihang ahensya sa gubyerno  ang  seryoso at sinasabing tagapamandila ng reporma't matuwid na daan sa lokal na  gubyerno (DILG),  nakatikim ng matinding hagupit ng "power dynamics" mula sa mga may “direktang linya” kay PNOY  si Sec Jess Robredo.   Maraming Jess Robredo sa gubyerno; sa ehekutiba,  lehislatura at maging sa hudikatura, kaya lang,  ang malungkot,  wala sa kanila ang lubus-lubusang tiwala't suporta ni PNOY.

Kung makaka-apekto sa tuwid na daan ang  "direct line," sinasabi ng iba na  maaring tignan  “positibo at depende raw ito sa sitwasyon at pangangailangan."   Maija-justify raw ito kung talamak at tiwali ang mga namumuno sa mga ahensya,  hal; DILG, Kagawaran sa Aduana (Custom - Finance),  Land Transportation Office, Immigration, Public Highways (DPWH),  Armed Forces of the Philippines (AFP),  mga nakakasang malalaking proyekto sa PPP (public private partnership) at higit sa lahat sa pagpapalakas ng partidong Liberal (LP) at paghahanda sa 2013 midterm election.

Maraming uri ng pamumuno,   may bumubuntot,  kumandista at bumabandera,  may awtokratiko at demokratiko at  may kombinasyon - liberal.   Kahit anong klase ng gubyerno o organisasyon dito sa ibabaw ng mundo,   karaniwan at typical na ang  power play at dynamics  o  mga tunggalian ng mga grupo’t personalidad na may kanya-kanyang mga agenda,  interest at ang tanong na lang ay kung makabubuti at makasasama ito sa isang lipunan at nakararami.

Kahit saan  anggulo tignan,  ang “direct line  o  ang brasuhan" ay isang uri ng bantay salakay,  TRAPO approached na tipo ng pamumuno.   Hindi lang simpleng demoralisasyon ang epekto nito sa mga matitino,   isa itong dagok sa  isinusulong  na “transparency at accountability”  pra sa “tuwid na daan “ ng administrasyong Pnoy.    Bagamat seryoso raw si PNOY sa “reform agenda,”  mukhang mahihirapan itong maisustina kung isasa-isang tabi ang “democratikong proseso (weakest point ng PNOY administration)” at tulad ng dati,  wala tayong maasahang pagbabago.

Gradong 3.0 (pasang-awa) at 4.0 (conditional) sa SONA '12 ni PNOY

Tulad ng inaasahan, ipinagmalaki’t  ibinida ni Pnoy  ang 2 taong mga  nagawa’t pagbabago sa SONA kahapon.   “REPORT kay Boss,  SONA ito ng sambayanang Pilipino at  mamamayan ang gumawa  ng pagbabago,” ang mensahe ng ikatlong SONA ni Pnoy.  Nagpursigi raw sa apat na larangan ang administrasyon; ang paglaban sa katiwalian at karalitaan,  inprastraktura at kumpiyansa ng dayuhang namumuhunan.         Isa’t kalahating oras tumagal, pinakamahaba at mahigit isang daang masigabong palakpakan sa mga nakangising nanuod na kaalyado ng administrasyon.   (Larawan: Pnoy's SONA adres,    indopinoy.blogspot.com)                                                           

Gradong 99.0% para kay Sen Jinggoy at ex-Pres Erap Estrada (UNA) ang SONA ni PNOY,  pero para kay Bishop Cruz, isang kritiko, anya,  “parang masaya at nasa paraiso na ang lipunang Pilipino,” parang wala ng problema at nalunasan na ang pagiging “sick man of Asia” at  pagiging kulelat  sa maraming larangan sa Timog-Silangang Asia ang Pilipinas.   

“Mukhang 'di prioridad ang freedom of information (FOI),” hustisya't konpensasyon para sa mga biktima ng  diktadurang Marcos at OFW," ang sabi ni Rep Erin Tanada (LP).  Wala rin sa bukabularyo ng palasyo ang political reform (kabulukan ng sistemang pulitika),  ang "pagpapalakas ng partido pulitikal at demokratikong institusyon."                                                                                                                                       
Totoong may ipinagbago kung ikukumpara sa nakaraang tiwaling administrasyon.    May na-irehistrong 6.4% sa ekonomiya,  may pagsisikap sa “reform agenda” at pihit sa mindset ng bawat isa.  Kaya lang,  hindi ito nararandaman sa mga komunidad.   Ang realidad, nananatiling "nasa intensive care unit (ICU), bangkarote at lubug sa utang ang estado poder ng gubyerno (P6.0 trilyon)."   Patuloy ang mga panawagan sa trabaho, presyo ng bilihin, bansot na kita-income, laganap na karalitaan at kriminalidad.                                                             
Hindi maikakaila ang katotohanang nananatili ang kulturang katiwalian may ilang dekada ng nakabaon sa ating lipunan.  Namamayagpag pa rin ang patronage politics, ang palakasan at padri-padrino,  lalo na’t papalapit na ang midterm 2013 election.  Ang larawan ng kabulukan nuon ay nananatili sa kasalukuyan,  mga dahilan kung bakit “usad pagong” ang pagsulong at pagbabago.                                                                                                              
Ganun pa man,  totoong hindi kayang tawaran ang magandang hangaring “tuwid na daan” ng administrasyong Pnoy, lalo na’t malaking bilang ng kanyang gabinete ay mga reform advocates at  mga dating  aktibista.   Kaya lang,  malaki pa ang bubunuin o room for  improvement  sa "wastong approached,  pamamaraan sa inplementasyon ng mga programa at  paggugubyerno."  Ang malungkot, bukud sa burukratikong proseso at kawalan ng road map, dole out, piece by piece,  elitist,  kulang ng coordination at integration, lutang, may biases at mala-akademikong paraan ang istilo't oryentasyon.”                                        
                                                          

Walang mababago sa buluk na kalakaran sa pulitika (TRAPO) hanggang 2016.  Kaututang dila na ng ruling party (Liberal Party - Pnoy administrasyon) ang kalakhang mga incumbent local officials (LGUs) at kongresman na markadong nagpasasa sa nakaraang administrasyon sa ilalim ng partidong NP-NPC at Lakas (oportunista at may bahid katiwalian).                                                                                           
Alangang sabihing "SONA ng sambayanang Pilipino"  ang inihayag na SONA ni Pnoy kahapon at parang ang sarap pakinggan  na "ang mamamayan daw ang gumawa ng pagbabago?"  Inaasahang magkakaroon ng bitak ang 2 taong honeymoon sa pagitan ng administrasyon at mamamayang Pilipino.                                                                                    
Sa tatlong SONA, wala pa rin linaw kung anong direksyon o STRATEGIC VISION  ang Pnoy administration.   Kung  uno (1.0) ang grado ng mga nakikinabang, 4.0 (conditional) ang igagawad ng marami sa administrasyon ni Pnoy.   Mas patutunayan ito sa performance ng ating atleta sa London Olympic,  Philippine football team Azkal sa nalalapit na ASEAN – Suzuki Cup sa Nubyembre at higit sa lahat sa ipinagmamalaking P2.0 trilyong “empowerment”  (election)  2013 budget na nakatakdang isalang ng palasyo sa kongreso sa susunod na mga araw at linggo.

Local Politics at Reforms, 2013 Election determining factors

Labag man o hindi sa Omnibus Election Code (90 days campaign period), nagsisimula na ang pamumulitika, gapangan at kampanyahan (election campaign for major cities at provinces - vote rich areas) para sa 2013 midterm election. Ika nga ng mga “election operator, kung seryoso kang kandidato, one year before 2013 election ang tamang panahon sa pagsisimula't paghahanda ng labanan."

Maagang naiporma ang United Nationalist Alliance (UNA - Estrada-Binay coalition). Kasunod ang kaliwa’t kanang propaganda; ang “david and goliath” at “sleeping giant” daw ni Enrile; ang pahayag na, “wala naman daw dapat ikabahala'' ni Erin Tanada; ang sabi ng mga ilang kritiko na,''opportunist at intrigang nakikipaglandian na sa mga alyado ng dating tiwaling presidenteng Arroyo (Lakas-KAMPI) ang grupo nila Binay at Erap at ang labanang UNA vs LP na raw sa 2013." (Photo, courtesy of philippinesmay2010 electionpost.blogspot.com)

Litaw at banner headline ang sunod-sunod na labas ng survey (SWS, Pulse Asia) at tulad ng inaasahan;  name recall, mga luma, recycled, mga kilala at ANGKAN pulitiko (political clan) ang mga nasa unahan. Tago at sikreto sa madla ang mga "negosasyon-exploratory talks, political mapping, party building, budget sourcing at higit sa lahat, pangangalap ng mga battle tested, dating aktibista’t mahusay na campaign manager, consultant at operators."

Habang nalilibang ang marami sa laro ng national politics, umiinit din ang sitwasyon sa lokal. Kaya lang, ano mang pokus sa national, kung walang gulugud at ampaw sa baba, mababalewala at hindi rin maisusustina. Nakasalalay sa lokal ang kahihinatnan ng national campaign ng isang partido at kung sino ang may tangan ng "local machinery, vote delivery at protection," siya ang panalo sa 2013. Totoong "non-partisan" ang karamihan sa lokal, subalit kung sino ang makatutulong at makakapag-deliver ng social services, infrastructure, devt projects, allocation at dispersal ng internal revenue, siya ang llamado sa 2013.

Hindi maisasa-isang tabi ang “lumalakas na panawagan para sa pagbabago at REPORMA (pulitika).” Sila ang lumalaki't umuusbong (emerging movements) na pwersang politikal sa hanay ng kilusang mamamayan; ang civil society, media at social networks (facebook, bloggers atbp) o mga estratehiko't makabagong media na kahit paano, mga sangkap na mapagpasya o determining factors sa 2013.

Asahang magiging mainit na isyu ang pork barrel-katiwalian, good and democratic governance, pagpapalakas ng mga demokratikong institution (justice at electoral system), kabuhayan at kaunlaran (road map). Hindi maiiwasan maningil ang mamamayan sa kinahinatnan ng impeachment trial kay CJ Corona, mga pulitikong nakipagsabwatan at nag-atubiling papanagutin ang mga nagkasala't may utang na dugo sa taumbayan.

Maliban sa electoral coalition, sabayang maitatayo ang iba’t-ibang mga coalition for clean, honest at peaceful 2013 election (anti-fraud and anti-private armies), coalition for voter’s education, coalition for people’s agenda at iba pa. Bagamat sa unang tingin ay “non-partisan,” maaring makipagtuwang ang malalaking political party at kasalukuyang administrasyon at lumahok sa mga dabate't diskurso ng mga “isyu ng bayan”. (Photo courtesy of iper.org.ph)

Strategic ang grassroot local politics para sa mga may ambisyon politikal sa 2013 at sa mga kilusang may hangad na magpalawak, magpalakas at nagtatayo ng baseng pulitikal para sa pagbabago at gawaing pagsasakapangyarihan.

Ang local politics ang "magdedetermina at magdadala ng labanan di lamang sa senatoriable race, maging sa congressional na labanan para sa 2013.” Kung sino ang may kakayahan at may kapabilidad na makapagdomina at makapag-inpluwensya sa lokal na pulitika at labanan, siya rin ang walang dudang mananaig sa 2013 at malamang sa hindi, kayang mai-sustina ang kapangyarihan hanggang o lagpas ng 2016.

POWER and POLITICS will PREVAIL

Mahigit isang buwan na ang Corona impeachment trial sa Senado. Magkahalong inip, buryong at agam-agam ang narandaman ng tao sa teknikalidad, "rules of court" at pangingibabaw ng “rule of law.” Bagamat tanggap ng ilang kasapi ng prosekusyon na "poorly crafted" daw yung Articles of Impeachment, naging mainit at kapana-panabik ang simula ng drama. (Larawan: Corona safe from being midnight appointee, courtesy ; quierosaber.wordpress.com)

Ganun pa man. naniniwala ang marami na ang paglilitis kay Corona sa kasong "betrayal of public trust "ay mas nakapatungkol sa patronage politics, "moral ascendancy at delicadeza." Inaasahang lalabas ang katotohanan sa isinasagawang paglilitis at mai-impeached o dili kaya'y maitutulak na magresigned si CJ Corona.

Naging bahagi ng estratehiya ng magkabilang panig ang labanan sa public opinyon, media at paglulunsad ng mga rallies at demo. Sa kabila nito, marami ang nagsasabing itigil na ang impeachment trial at masyado ng nasasakripisyo ang gawaing lehislatura.

Bagamat karaniwan na ang diversionary tactics, bantang "mistrial - TRO" at "tiradang hearsay," walang dudang tumagilid ang depensa sa mga natuklasang tagong yaman (dollar at peso bank accts) na di tugma sa idiniklarang SALN (statements of assets and net worth) ni Corona, kahit sabihing sa "maling paraan" daw nakalap ito ng prosekusyon, kahit hindi kilalanin ni Sen Enrile't ilang Senate judges at kahit gustong ibasura ng depensa't Supreme Court ang ebidensya.

Habang dumadalas ang caucus sa loob ng Senado, lalong nadidiin ang prosekusyon. Sa kabila ng paniniwalang “tanging ang Senate court lamang ang may jurisdiction sa paglilitis,” kinatigan pa rin ni Sen Enrile at mga kaalyado nitong mga Senator Judges ang "yumuko sa kontrobersyal na TRO - SC decision patungkol sa Bank Secrecy, ang pagkwestyon sa naging papel ng AMLC (anti-money laundering council) at Bangko Sentral."

Sa 13 – 10 senate votes pabor kay Corona, hindi maitatangging nalagay sa alanganin ang “rules of court” na karaniwang bukang bibig ng depensa at political opposition. Mas lumalaki ang posibilidad na mauwi nga sa politika at impluwensya ng mga makapangyarihan ang kahinatnan at agam-agam na magtutuloy-tuloy sa acquittal ni Corona ang scenario ng paglilitis.

Patuloy na naninindigan si CJ Corona na ang Hacienda Luisita raw ang nasa likod ng kanyang pagkakadiskaril. Habang ang iba ay sinasabing "pagpapatuloy lamang ito sa umiigting na tunggaliang politikal ng mga Arroyo at Aquino." Sa kabilang banda, patuloy na iginigiit ng administrasyon ni PNoy na ito’y bahagi ng sinumpaang “reform agenda; accountability, transparency at pagpapalakas ng mga (demokratikong) institusyon sa ating bansa.”

Sinasabi rin na ang “2010 vice presidential election protest ni Sec Mar Roxas daw at ang nalalapit na 2013 midterm election ang dahilan.” Bagamat itinanggi ng palasyo, may mga espekulasyon na “ang susunod na poproyektuhin daw ng Malakanyang pag-napalitan at makontrol nito ang Chief Justice at Supreme Court ay ang ilang mga senador na may nakaabang na kaso at kakaiba ang kulay." (Larawan: Corona impeachment trial, courtesy of pinoywatchdog.com)

Tinatantyang may mahigit 15 senator judges na ang may sari-sarili ng kapasyahan (acquittal at conviction), hindi dahil sa “rules of court o rule of law," bagkus, batay sa kanya-kanyang biases at sabwatan ng mga pampulitikang interest. Kung hindi maa-agapan, ang political alliances na naitayo matapos ang 2010 election (LP at PDP-Laban) ay maagang mapupurnada ng wala sa panahon (2013), ang dating kaaway ay magkaututang dila na at ang dating magka-alyado ay galit-galit muna.

Bagamat naniniwala ang marami na seryoso nga sa "reform agenda" si PNoy at nanatiling mataas pa rin ang satisfaction rating, mukhang ipapasa ang sariling version sa napapanahong batas na Freedom of Information (FOI) sa kongreso, mga rekisito't pagbabago ng SALN, bank secrecy at anti-money laundering laws. Kaya lang, hindi maiiwasan ang pangamba ng ilang grupong politikal kung “garantiya nga ba sa demokratisasyon ng lipunang Pilipino at pagpapalakas ng hustisyang panlipunan ang Corona impeachment?"

Damaged INSTITUTION

Sa loob lamang ng dalawa't kalahating dekada (2 1/2 decade), 3 tiwaling pangulo na (diktadurang Marcos, Erap Estrada at GMA) ang naibabagsak sa poder ng kapangyarihan. Kung susumahin, ang tanong ng marami, ganap na bang matatag ang sistema ng hustisya at demokratikong institusyon sa bansa? Ano man ang opinyon ng iba't-ibang grupo, ang realidad, nananatiling mailap pa rin ang katarungang panlipunan sa isang bansang kung turingan ay mahirap pa sa daga.

Alam na natin ang kabuuang itinakbo ng mga pangyayari; mula sa TRO, St Lukes Gen Hospital, flight booking, arrest warrant hanggang nai-booked at nag-piano sa detensyon ang dating Pangulo at kasalukuyang Kinatawan ng 2nd district Pampanga na si Gloria Macapagal Arroyo. Dahil sa kasong electoral sabotage, ang Pilipinas ay nakaligtas daw sa isang Constitutional Crisis. (Editorial caricature, courtesy of http://www.abante-tonite.com/issue/nov2011/editorial.htm)

Sa halos apat na araw (last week) na mga kaganapang politikal, ayon kay Atty Topacio, isa sa mga legal counsel ng mga Arroyo, "kung baga sa labanang Pacquiao– Marquez, nakuha namin ang early part ng rounds, subalit, sa dulo na-TKO kami."

Ang kulang sa GMA camp, wala siyang suporta na nagmumula sa grassroot, mga political movements, mga aktibista at malaking bilang ng civil society na dekada ng nananawagan ng pagbabago at hustisya. "Mob rule" ang tingin ni GMA sa kilusan ng mamamayan at people power. Maliban sa halos mayorya ng mga mahistrado sa Korte Suprema, ang political base ni GMA ay nagconcentrate lamang sa ilang traditional na pulitiko, dati niyang gabinete, ilang Generals sa AFP, mainstream media at bishop na di naman gaanong nakaporma sa kasagsagan ng labanang politikal nung nakaraang Linggo. Marami sa kanila ay dumistansya at nanahimik na lamang.

Ang bigat ng suliranin ngayon ni SC Chief Justice Corona. Ang mamamayan at ang mundo ay nagmomonitor sa bawat galaw ng Supreme Court. Paano nila muling maibabalik ang pagtitiwala at credibility ng Korte Suprema, kung saan may 8 appointee si GMA at siya mismo ngayon ay nakaditini't naiipit sa kasong PANANABOTAHE (pananalaula ng demokrasya) sa HALALAN?

Dahil sa TRO at iba pang kontrobersyal na mga desisyon, "nabahiran ng putik ang SC, the damage is done ika nga at mukhang first time ito sa kasaysayan ng SC sa Pilipinas."

Una, pwedeng i-gag order o tanggalin na sa pwesto bilang spokeperson ng SC si Midas Marquez, "sakripisyong mag-bitiw" bilang Chief Justice si Corona o magresigned en-massed ang mga tukoy na 7 Arroyo loyalist na justices at maghalal ng bagong Chief Justice? Pangalawa, imintina't walang pagbabago sa katangian at composition ng mga mahistrado sa SC o status quo at ituloy ang pakikipag-komprontasyon sa Pnoy administrasyon?

Kung sa pangalawa at mukhang ito ang scenario, delikading at mapanganib, sapagkat ang public opinion ng populasyon ay wala sa kanila at malakas ang sintiemento ng mamamayan laban sa korupsyon, katiwalian at mahirap makipag-away sa isang administrasyon na may mataas ang credibility at satisfaction rating, mga datos na inilalabas kamakailan lang ng Pulse Asia at SWS.

Hindi maitatangging nabahiran ng kulay ang 1 (Chief Justice Corona) at 7 iba pang mahistrado ng SC, ang mapanganib at ang TRAHEDYA ay kung mababahiran ang buong INSTITUTION, damay ang katatagan ng estado, ang sistema ng hustisya at ang 2 pang sangay ng gubyerno (Legislative at Executive).

“Military madness, military adventurism”

Dahil sa tragic incidence sa Basilan at Zamboanga Sibugay, "bad word sa marami ngayon ang peace process at peace talks." Ikinukumpara pa ngayon ang naging aksyon ni Erap na siyang dumurog daw sa MILF at sa mga pinagkukutaan nito sa desisyon ni Pnoy na isa-isang tabi ang mungkahing "all out war" sa muslim Mindanao.

Pumapangalawa sa buong mundo sa pinakamatagal na internal conflict ang muslim Mindanao; sinasabing "mayroong tatlong all out war na ang naisagawa ng gubyerno mula sa panahon ni Marcos hanggang kay Erap at makatatlong beses na rin daw na kahalintulad na trahedyang kinasapitan ng tropang militar sa kamay ng rebeldeng Moro sa Al-Barkah, Basilan." (left photo: 500000 internal refugees from the conflict courtesy of midfield.wordpress.com / waiting‑for‑peace‑montage.jpg)

Sa isang command conference kahapon, imbis na kunsintihin, nalagay sa alanganin ang ilang matataas na opisyal ng Phil Army-SF na-involved sa palpak na "test mission," lapses, utak pulbura at military adventurism. Ginamit pa ng grupo nila Chiz Escudero, Lacson, Bongbong Marcos, GMA loyalist at ni Vice President Binay ang isyu kasabwat ang mainstream MEDIA para upakan ang peace process ni Pnoy at makaporma sa 2013-2016 election.

Kung sakaling maipatupad ang all out war, mukhang hindi kakayanin, hindi napapanahon, mataas ang human cost at wala itong kapana-panalo. Apat na probinsya sa ARMM ang posibleng maging sentro ng madugong labanan, aasahan ang mahigit libong civilian at ilang bilang ng mga combatant sa magkabilang panig ang posibleng casualties. “Humanitarian crisis" muli ang ating masasaksihan, mas singlupit sa bagyong Ondoy at Pedring. Aasahan ang senaryong may isang milyon mamamayan (internal refugees) ang madi-displaced, di mabilang na mga paaralan, kabahayan at Mosque ang maa-abo bilang mga collateral damages. Aasahan din na parehong magmamayabang na sila'y nananalo at walang aaming natatalo sa labanan.

Walang dudang mai-interntionalized ang all out war, meaning pupulutanin ito ng Al Jazeera, BBC at CNN. Maliban sa International Red Cross, muling eeksena ang European Commision (EU), United Nation, organization of Islamic Conference (OIC) at iba't-ibang local at international NGOs sa humanitarian catasthrope na ibubunga nito. Kung may dalawang-daang milyon piso kada araw (P200.0 milyon / araw x 60 days) ang gastos sa limited military operation, aabot sa labing-dalawang billyon piso (P12.0 billion) ang mawawaldas na salapi't resources ng gubyerno.

Mula sa positional at conventional warfare, nagshift sa guerrilla warfare ang MILF. Malawak ang kalupaan na maiikutan na maaring magsilbing maniubrahan sa atakeng militar, kontra-depensa at atrasan. May 2.0 milyong muslim (ilang doble ang laki ng bilang kaysa sa Palestino sa Gaza Strip at West Bank) ang maaring languyan at handang prumotekta sa sonang guerilla ng rebeldeng Moro.

Hindi maiiwasang lumabag sa protocol ng Geneva Convention at karapatang pantao ang military. Hindi na uubra ang “Low Intensity Conflict at devide and rule tactics” ng AFP (para-military unit/Cafgu) sapagkat halos lahat ng mga tao sa komunidad, kundi man kamag-anak ay malapit sa pananampalatayang muslim. Ito ang kasaysayaan kung bakit hindi nagupo ng Kolonyalistang Kastila at Amerika ang insureksyong Moro may ilang siglo na ang nakalipas.

Ano ang nasa likud at tunay na pakay kung bakit paulit-ulit (cycle of violence) at hindi natututo’t walang kapaguran sa gera ang ilan sa ating mga kasundaluhan? Ito ba'y para protektahan ang Constitution, ng bawat pulgada (inches) ng ating teritoryo o proteksyunan ang mga angking iligal na yaman ng mga maimpluwensya't makapangyarihan. Ito ba'y para sa kabayanihan, para sa mabilisang promosyong militar o isang lantay na "military madness at adventurism?" ("Military Madness" - anti-Vietnam War popular hit song ng Crosby Still Nash & Young - CNS & Y at "Wala ng tao sa Sta Filomena" ni Joey Ayala nung dekada 80s sa Mindanao)

Ganito ang assessment at sinasabi ngayon ng British at US army officers sa iligal na panloloob sa Afghanistan at Iraq. “Walang kapana-panalo ang gera at habang lumalaon, lalo lamang lumalakas at nag-iintensify ang mapanlabang diwa ng mapagpalayang pwersang muslim. Hindi na makakayanan ang isang military solution, kailangang daanin sa peaceful nego at political solution.” (Photo: si Pnoy at Murad sa Tokyo Japan)

Tama si Pnoy sa kanyang paninindigang ituloy ang peace process at tigil putukan. Anya, "walang kahihinatnan ang all out war, “wala itong magandang maidudulot, walang nananalo, talunan lahat, lalo lamang makapagpapa-alab ng damdamin at sigalot ang gera. Sa kabila ng masidhing krisis sa pananalapi, lalo lamang malulugmuk sa kumunoy ng kahirapan ang bansa.” Kung baga, "hearths and minds” ang susi sa labanan at kung sino ang makakapag-provide ng tunay na awtonomiya, self-governance at pagpapasya sa sarili, siya ang panalo.

"Force Evacuation at Man-made Calamities"

Sa layuning maminimized daw ang casualty (zero casualty) sa tuwing may dilubyo’t kalamidad, “force evacuation” ang nakikitang shortcut na solusyon ng mga pulitiko. Mas nakatuon ang naturang hakbangin sa kung paano lulunasan ang epekto, mitigation at wala sa balangkas ng preperasyon, partisipasyon at epektibong pagpaplano. Parang gustong palabasin na ang mamamayan ang salarin at dapat sisihin sa paglobo at paglaki ng casualties.

Bakit ayaw magsilikas ang mga tao sa kani-kanilang bahay at pamayanan sa kabila ng vulnerabilities sa panganib? Simpleng pasaway lang ba o masyadong komplikado at baka magboomerang sa mukha ng mga pulitiko ang dahilan? Sino ba ang tunay na salarin sa palagiang sakuna't trahedya? May makatotohanang patakaran ba, partnership and consultation sa mamamayan, may paghahanda at planado ba ang naturang aksyon o ito'y "lantay na ura-urada at bara-bara bay" na pagkilos ng gubyerno? (Editorial cartoon, courtesy of;http://www.abante-tonite.com/issue/mar1411/editorial.htm)

May "CLIMATE CHANGE" o wala, bagyuhin at disaster’s prone areas, at nasa ring of fire sa PASIPIKO (kasama ang mahigit 20 bansa) ang ating bansa. Kung baga, naging bahagi na ng buhay ng ating mga ninuno at kasaysayan ang sakuna. Ang Pampanga ay galing sa salitang PAMPANG (Pampanga River Delta) at ang Tagalog ay Taga-ILOG (Pasig River-Laguna de Bay). Dahil sa palagiang lubog sa baha ang mga pamayanan, imiikot ang takbo ng pamumuhay at naiigpawan ito sa pamamagitan ng "BALANGAY."

Mabentang "raket ngayon (project proposals) ng mga matatalino" at mga institutions (GO / NGOs) for foreign funding purposes ang climate change." Bagamat totoo ang "penomenom ng climate change," mahirap tanggapin na walang ugnayan ang kapabayaan sa paglala ng sakuna at trahedya. Naniniwala ang marami na ang “pagbabalikwas ng kalikasan laban sa mga nagsamantala ay palatandaang may pananagutan ang tao sa mga sakuna't trahedya at wasto lamang na sila'y managot.” 

Bilyong piso taun-taon ang damage perwisyo sa ari-arian, infra at buhay. Pangatlo tayo sa pinakamapanganib at bisitahin ng kalamidad sa mundo. Ang nakakapanglupaypay, kung sa mitigation ang pag-uusapan, bakit namiminimized ng ibang bansa (Japan, Taiwan, China, US, Mexico, Cuba, Iceland, Chile at Australia) ang casualties at trahedya kung ikukumpara sa mga mahihinang bansang tulad ng Pilipinas? (1 Vanuatu 32.00; 2 Tonga 29.08; 3 Philippines 24.32; 4 Solomon Islands 23.51; 5 Guatemala 20.88; 6 Bangladesh 17.45; 7 Timor-Leste 17.45; 8 Costa Rica 16.74; 9 Cambodia 16.58; 10 El Salvador 16.49; 11 Nicaragua 15.74 ; 12 Papua New Guinea 15.45 ; 13 Madagascar 14.46 ; 14 Brunei Darussalam 14.08 ; 15 Afghanistan 14.06.)

Ang paulit-ulit na senaryo ng kawalan ng kakayahan at paghahanda ay resulta lamang ng deka- dekadang "pananalaula ng kalikasan, mismanagement, bad governance, dependency at dis-empowerment." Ang isyu ng "hindi natututo" ay maihahalintulad natin sa trahedya ng OFW sa mapanganib na lugar sa Gitnang Silangan, informal sector at vote buying sa panahon ng election, pork barrel, weteng at pangungurakot, mga dahilan kung bakit mahirap paniwalaang "may malasakit, makabayan, may pagmamahal at kalinga" ang mga pulitiko.

Nakakadis-empower sa mamamayan ang palagiang "pala-asa, may tulong na parating at may mauutangan." Mas nakatuon sa pagiging re-active, imbis na pro-active approached, "relief oriented, bayani effect at photo ops na intervention sa mga sakuna at dilubyo." Kung ipatutupad ang force evacuation, para na ring sinasabing laos na at hindi na uso ang prinsipyong “ang sama-sama at lakas ng mamamayan" at ibalik na muli ang kamay na bakal at pamumuwersa.

Malaking bagay kung maipapakita ng mga lider pulitiko na may maayos, seryoso, may patakaran, batas, may paghahanda at epektibong planong nakabase sa komunidad at pinupuntirya ang sitwasyong patuloy na nakakalbo ang ating kagubatan, baradong mga daluyan ng mga waterways, masisibang real estate developers, quarrying at mining, zoning ordinance at patuloy na paggamit ng plastic.

Dubladong trahedya ang kakaharapin ng ating bayan sa force evacuation. Trahedya sa kawalan ng paghahanda at plano, trahedya pa rin sa pagharap sa solusyon. Kung kakatwang ipatutupad ang force evacuation, para na ring inaming “failure ang Zero Casualty program” ng gubyerno. (Barrio and barangay are used interchangeably and correspond roughly to the/ courtesy of:valoable1.webs.com)

Transport Strike: “tigil pasada, barikada ng iilan"

Masyadong napraning, na-over estimate, nahintakutan at full move ang gubyerno sa bantang "tigil pasada" ng Piston kahapon. Sa tindi ng media coverage, mileage exposure at husay sa propaganda campaign ng Piston, inakala ata ng mga awtoridad ang senaryong ala ARAB SPRING, people power pinoy style at “riot sa London” ang magaganap na kilos protesta kahapon. Larawan: PROTEST PLANKING. A police officer tries to dissuade protesters from carrying on their "planking" blocking briefly the traffic at ,,,,... to support calls for a nationwide "transport holiday". (Courtesy :AP/Photo/Bullit Marquez http://newsinfo.inquirer.net/61483/%E2%80%98die-ins%E2%80%99-yesterday-%E2%80%98planking%E2%80%99-today)

Nandiyan ang iba't-ibang babala, pagsuspindi o kanselasyon ng prankisa, pagpapahintulot sa mga provincial bus na sagipin ang mga mai-stranded na commuters (300 bus-libreng sakay), pagsuspindi ng number coding, pagre-activate ng inter-agency operation (Oplan Grasshopper); National Capital Region Police Office (NCRPO), Armed Forces of the Philippines-National Capital Region Command (AFP-NCRCom), Land Transportation Office (LTO), LTFRB at Department of Justice (DoJ) at pagmomobilisa ng 5,000 police na kung tutuusin, mas marami pa ng limang ulit (5x) sa bilang ng mga nagpoprotesta!

Sa tingin ng Piston, sa kabila ng pananakot at pagsosolo biyahe sa pakikibaka, "tagumpay raw ang kanilang isinagawang tigil pasada.” Ayon naman sa maraming broadcast at print media at MMDA, “maliit ang impak, hindi narandaman at kakaunti ang lumahok sa kilos protesta ng maka-kaliwang National Democratic led organization."Ang tanong ng marami, ano ba ang nangyari kahapon? “Rally, welgang bayan, tigil pasada ba o barikada ng iilan, patikim lang ba at babalik, mas marami?”

Kung ang layunin ng kilos protesta ay ma-eduka ang madlang pipol sa isyu ng langis, maaring positibo, pero kung ang hangad ay tigil pasada, iparalisa ang Metro Manila, makabig ang suporta't simpatya ng populasyon, tumaas ang leverage sa pakikipagnegosasyon at mai-roll back ang presyo ng langis, "mukhang alangan at bigo." Ang nakaka-intrigang tanong, bakit parang takot, naalibadbaran at walang tiwala ang FEJODAP, ACTO, PASANG MASDA, 1-UTAK at iba pang moderate transport organization sa Piston?

Nagsimula pa nung dekada 70s at pinabongga ng Diliman Commune ang laban sa oil price hike. Mapagpakumbaba at nagkakaisa noon ang hanay, mataas ang moral ng mga aktibista, mainit ang suporta at simpatya ng mamamayan at ini-express ito sa pamamagitan ng "palakpak, pag-aabot ng kaunting barya, pamimigay ng pagkain at maiinom tubig."

May apat na dekada ang labanan sa langis at mukhang malayo na ang narating ng mundo; diktadurang Marcos noon at administrasyong Pnoy ngayon, may 4,000 pinoy (OFW) ang lumilikas araw-araw, nag-iiba ang political terrain sa Arab countries, bumagsak ang Berlin Wall at 9/11, patuloy ang paghina ng US, OPEC at nag-iiba ang katangian ng oil Cartel, lumakas at under-attack ang Globalization-WTO, bumabawi ang maliliit na Estado, maraming estado ang naniniwala sa nuclear energy, at higit sa lahat, ilan taon na lang ang itatagal ng fossil fuel.

Edsa Skyway?

Totoong karumaldumal na ang kalalagayan ng 12 lane - 24 kilometrong haba ng Edsa, maging sa kabuuan ng Kalakhang Manila. May mahigit tatlong daang libong sasakyan (300,000 private/public vehicle) ang dumadaan araw-araw at "itinuturing isa sa pinakatalamak in terms of volume ng sasakyan 'di lang sa Pilipinas bagkus sa buong Asia-Pacifico" ang Edsa. (Left photo: Edsa and MRT 3)

Sa loob ng ilang dekadang pag-eexperimento (MMDA-DPWH), nabigong maresolba nito ang traffic sa Edsa, maging sa halos lahat ng estratehikong lansangan sa Metro Manila. Sa kabila ng paglalagay ng daang-bilyong pisong fly-over, underpass/overpass, skyway, road widening, Odd-Even scheme, u-turn slot, yellow lane-bus separator, bus-tagging, idagdag pa ang "nakakamolestya't sardinas" na MRT 3 at dekadang LRT 1, masasabing hindi ganap na naaresto ang halos tatlong dekadang parking lot traffic sa Edsa at iba pang lansangan sa Metro Manila. Ang lumalabas, lumalala pa!

May mahigit $2.0 bilyong (P88.0 bilyon) kada taon o P300.0 milyon kada araw na katumbas na halaga’t pinsala ang nasasayang (in terms of business-productivity, daloy ng produkto, turismo at hospitalization) dulot ng "poorly planned infrastructure" at "teribleng inefficient public transport system."

Skyway sa Edsa, pattern sa Shanghai, China at Kuala Lumpur, Malasia raw ang solusyon. Ayon sa Dept of Public Works and Highway (DPWH), sa "bagong EDSA," isang skyway o tunnel mula Roxas Blvd hanggang Balintawak na nagkakahalaga ng P30.0-50.0 bilyon ang maaring simulan. Ang "EDSA Tunnel" ay pangontra raw sa traffic at baha tuwing umuulan. Tinatayang matatapos sa loob ng termino ng administrasyon ni Pnoy ang skyway.

Ayon kay Sen Drilon, "kinukunsidera ang official development assistance (ODA) mula sa Japan International Cooperation Agency (JICA) or mula sa private sector - PPP (private, public partnership) para pondohan ang naturang proyekto," meaning, mangungutang at mamamalimos muli.

Sa unang tingin, maganda at nakaka-exite ang skyway, maliban sa maiibsan ang traffic, massive infra projects na makakapag-generate ng trabaho, magpapasigla pa raw ito ng ekonomya. Kaya lang, parang kulang sa pagsusuri at hindi pinag-iisipan ng mga naturingang "traffic czar" ng MMDA at mga "henyong engineers" ng DPWH ang tunay na sitwasyon. Sa laki ng volume at nadaragdagan sasakyan araw-araw (2.5 million-Metro Manila), nakabalagbag na dambuhalang Mall at kaliwa't kanang condo, walang dudang wa-epek at mauulit lamang ang problema.

Ayon sa mga experto, may mahigit P500.0 bilyon salapi sa GSIS, SSS at bilyung pisong koleksyon taun-taon sa Road User's Tax ang maaring pagkunang pondo na di mangangailangan mangutang at mamalimos sa mga dayuhan. Pangalawa, long term solution, brainstorming ng mga alternatives, re-framing, re-engineering para sa isang Metro Manila Strat Devt Plan with Southern and Central Luzon inclusion; isang efficient mass transport system na "integrated, sustainable, comprehensive urban renewal progmam," ang kailangan.

Maaring pag-aralan at ibalik ang TRANVIA (street car)na naging popular means of transportation sa Manila bago ang WW II-19th century na patok hanggang ngayon sa San Francisco, USA, Hongkong at karaniwang pangitain sa mga progresibong lunsod sa Europa at South Amerika (Spanish, Belgian, Danish and German cities, Amsterdam, Milan, Lisbon, Oslo, Istambul, Belgrade, Prague, Helsingki, Budafest, Buenos Aires, Argentina). Isa rin sa dinidevelop na alternative ang Automated Guideway Transport System - Monorail ng Dept fo Science and Technology (DOST). (left photo: Modern Tranvia sa Spain)

Hindi hamak na mas "matipid at environment friendly" ang TRANVIA at MONORAIL kung ikukumpara sa skyway o tunnel na makapagkocontribute lamang ng polusyon, dependency sa carbon - fossil fuel at makasisira sa urban landscape ng Kalakhang Manila.

Ipriority ang nakakabilib na proyektong MONORAIL ng DOST na naka-iskedyul ng i-pilot test sa UP Diliman at agarang ipatupad sa 7 strategic na lansangan sa Metro Manila, Cebu at Baguio. Mas mahalaga ang kalusugan, isang fresh air na masisinghot ang mga tao, isang lansangang punung-puno ng halaman, kaika-ikayang lakaran at bisekletahin (bicycle lane).  


Mukhang napag-iiwanan na tayo at hindi na natututo ang mga tinaguriang "henyo-traffic czar" sa gubyerno.

Below Photos: Automated Guideway Transit (AGT) is the first Filipino-built......courtesy of dost‑300x223.jpg
Escolta Tranvia, courtesy of Philippines, Circa 1900s: http://magnakultura.multiply.com/photos/album/19

SUBSTATE, ARMM and CLAN WAR

Bagamat ni-reject na ng MILF and isinumiti ng gubyerno na “autonomy framework” proposal sa pagbubukas ng usapan pangkapayapaan na ginanap sa Kuala Lumpur, Malaysia kamakalawa, “hindi naman nangangahulugan na hopeless case na ang peace effort sa MILF, bukas at may posibilidad pa rin daw na magkasundo pa sa ilang mga punto at resolution.”

Kontrobersyal sa marami ang “out of the box” na pulong sa Tokyo, Japan ni Pnoy at Chairman Murad Ebrahim ng MILF. Kakaibang gesture daw ito at ipinapakitang seryoso nga ang administrasyon ni Pnoy sa PEACE TALK, political settlement at inaasam-asam na kaunlaran sa muslim Mindanao.

Kaya lang, may nagsasabing isang “pagtataksil sa bayan” ang ginawa ni Pnoy, sapagkat ang naturang rebelde ang itinuturong utak sa maraming insidente ng masaker at paglabag sa karapatang pantao sa Mindanao. Sa kabilang banda, itinuturing din ni Commander Umbra Kato ng paksyong Bangsamoro Islamic Freedom Movement na isa rin daw na "pagtataksil sa BangsaMoro ang palasukong" aksyon ni Murad Ibrahim sa gubyerno ng Pilipinas.
May nagsasabing "Estados Unidos daw ang nasa likod ng pag-uusap, bunsod na rin ng political at economic interest na mailuluwal sa Mindanao sa hinaharap." Sa mga muslim, "mas ang bansang Hapon ang may pinakamalaking taya at puhunan sa Mindanao at sila ang nagbroker sa nasabing sikretong usapan."

Bagamat "isina-isangtabi na ng MILF ang isyu ng sessession, tuloy ang laban para sa self-governance at self-determinantion. "Sa kabilang banda, nangangamba ang marami na maging maingat ang gubyerno lalo na’t sariwa pa sa isipan ang kahalintulad na secret deals na Memorandum of Agreement on Ancestral Domain (MOA-AD) na napagkayarian sa pagitan ng nakaraang administrasyon at ni Murad Ibrahim.

Substate at pagbubuwag ng inutil, huwad na awtonomiyang Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM) ang hiling ng MILF. Magkatuwang daw sa kapangyarihan ang gubyerno ng Pilipipinas at MILF sa Substate. “Isang malaking insulto sa Muslim Mindanao ang pagkakatayo ng mahigit dalawang dekadang ARMM” sa dahilang sinalaula lamang ng mga nagdaang rehimen, kasabwat ang malalaking political Clan at maging ng kasalukuyang administrasyon ang ARMM Organic Act.

Sa mga pulitiko, "unconstitutional" ang SUBSTATE at mangangailangan ito ng pag-amyenda ng Constitution. Ganun pa man, nilinaw ng gubyerno na kailangan pag-usapang mabuti kung ano ang laman ng substate, sasakuping lalawigan, bayan at kapangyarihan saklaw? Kung mayroon mang traumatic na karanasan sa MOA-AD noon at SUBSTATE ngayon, ang mga kasunduan kung sakaling magtagumpay ay “magiging transparent, participatory at dadaan sa approval ng Kongreso at plebisito.”

Sa kabila ng umiinit na isyu ng awtonomiya, kahungkagan ng ARMM at substate, nakatago sa eksena at lumalala ang isyu ng Clan War. Sa mga pag-aaral na isinagawa, lumalabas na "mas mabagsik at mas laganap ang Clan War kung ikukumpara sa mga labanan ng tropang militar at MILF." Pinalilitaw na isang rebelyong moro, pero ang katotohanan, mga paksyon, tunggalian at political rivalry ng mga Clan ang may mga kagagawan. (Larawan: courtesy of 24‑clan‑(cmyk).jpg, abante.com.ph)

Ang LAND DISPUTE at konsepto ng MARATABAT (pride) sa mga muslim ang karaniwang dahilan na nagresulta ng dekadang RIDO o family feud. Mula sa maliit na petty clan war, lumaki at humantong sa isang large-scale conflict (ubusan ng lahi at matira ang matibay) na kadalasa'y sinasamantala ng ilang matataas na opisyal ng militar at rebeldeng Moro para sa kanilang kapakinabangan.

May mga miembro ng Clan na pumapaloob sa military, hindi upang magserbisyo sa gubyerno kundi upang gumanti sa isang katunggaling Clan o dili kaya’y sumimpatsa at sumapi sa MILF. Malaki ang epekto't perwisyo ng Clan War, di lamang sa gawaing paggugubyerno, maging sa delivery of basic social services. Isa sa pinakamahirap na lugar sa mundo ang mga probinsyang nasa ilalim ng ARMM.

SUBSTATE, ARMM at papel ng POLITICAL CLAN, naniniwala ang lahat na mas magiging mapagpasya at madugo ang susunod na kabanata; ang pagpapalakas ng ARMM at pagdismantle ng lahat ng PRIVATE ARMIES; ang partisipasyon ng lahat ng stakeholders sa proseso, ng mamamayan, particular ng Lumads, grupong civil society, LGUs, Ulamas, Imam at simbahan; ang pagtiyak na maipagpapatuloy ang confidence building activities, consolidation, pagpapatuloy at pagsusustini ng prosesong pangkapayapaan sa magkakabilang panig.

RIOT in ENGLAND, sanhi ng Lipunang may Sakit?

Kamakailan lang, isang pinaka-engrandeng dugong bughaw na kasalan (Royal Wedding) ang naganap sa Englatera, ang Prinsipeng (Prince) si William at Kate Midleton. Sinundan ito ng kagimbal-gimbal na pangyayaring masaker na ikinasawi ng may siyamnapung (91) kabataan sa kalapit bansang Norway (host sa GRP-CPP NDF peace talk), isang maunlad na bansang tinaguriang “nagtatakwil ng karahasan” sa mundo at ngayo'y muling nagimbal ang mundo sa RIOT na naganap sa Englatera.

Ang alam ng mga Pinoy, isang bansang "masaya" (rock n roll - Beatles, Pink Floyd, Bob Geldof at football-Liberpool at Manchester United at iba pa), malinis, maunlad, mataas ang kita't antas ng pamumuhay sa Englatera. May daang-libong Pilipino at mahigit sampung milyong etniko't migrante mula sa maraming bansa (Eastern Europe, Asia, Africa) ang nagtatrabaho at naninirahan sa Englatera. (left: riots-uk-2011.jpgLondon Riots Spread Across England Into Liverpool And ....)

Una kong napanood sa AL Jazeera at BBC cable channel ang RIOT nuong nakaraang linggo. Nagsimula ang gulo nang walang awang barilin ng isang pulis ang 28 anyos na si Mark Duggan na kalahok sa isang peaceful protest sa Tottenham, may walong kilometro ang layo, north-east sa sentro ng London.

Gamit ang social networks, umani ng simpatya sa marami ang insidente at ang sumunod na kabanata, apat na araw na riot, nagmistulang WAR ZONE ang London (host sa 2012 Olympic) at tatlong iba pang malalaking Lunsod sa Englatera; lima (5) ang nasawi, ilang establisyemento't sasakyan ang sinunog at ninakawan, marami ang sugatan, may isang libo't limang-daan ang naaresto at tatlong Pinoy ang nadamay. Ayon sa ilang kolumnista, bukud sa isyu ng insidente sa Tottenham, "hindi pulitikal, hindi ideolohikal, walang malinaw na direction at adbokasiya at pawang gangsterismo, oportunista, anarkista raw ang salarin at may kagagawan."

Ayon sa mga awtoridad, "kriminalidad daw ang sanhi ng riot." Pwede, mukhang totoo, kung baga, naging bahagi na ng pang-araw-araw na takbo ng buhay sa Lunsod ang talamak na naglipanang mga goons, droga at violence sa mga urban center. Isang matingkad na halimbawa na lamang ay ang typical na asal ng "kawalang respeto at paggalang sa mga magulang at matatanda" ng kabataang lumaki sa Englatera.

Sa kabilang banda, sinasabi ng mga na-apektuhang mga komunidad sa riot na "ang budget policy" ng gubyerno ang sanhi ng kaguluhan na pinatotoo naman ng isang kabataang na-interview ng isang media, anya "you can't blame the youth for being fed up and feeling dis-enfranchized and there's nothing for them to do, because there doesn't seem anything for them - there are no jobs, nowhere for them to go, apart from hang around on street corners, so they resort to causing havoc."

Kung babalikan ang kasaysayan, hinubog ng ilan-daang taong pambubusabos, genocide, cultural at religious cleansing, banditry at pagnanakaw ng Britanya ang maraming bansa sa mundo. Bagamat ilang siglo na ang nakalipas, nananalaytay pa rin ang kakaibang pagtrato ng Brits sa mga hindi nila kadugo't kalahi (racism) at parang hindi mawala-wala ang sistemang emperyo at makabagong pyudalismo na gustong ipanumbalik ng ilang makapangyarihang elite sa Englatera.

Isa sa pinakamakapangyarihan bansa ang Englatera, pero sa kabila nito, masyadong malayo ang agwat ng mayaman at mahihirap. Kung baga, habang sobra-sobra ang karangyaan at luho ng iilan, pighati, kaapihan at marginalization ang nadarama ng nakararami. Dulot ng krisis sa pananalapi at resesyon na kumukubabaw sa Kalakhang Europe at Amerika, nagpatupad ng "austerity program o budget cuts" ang Englatera na lubhang naka-apekto sa welfare status at job generation ng bansa.

Naniniwala ang marami na may malubhang sakit ang lipunang Englatera at ito ay hindi mareresolba hangga't nagpapatuloy ang "patakarang liberalismo" na siya raw pinagmulan ng underclass citizens ng marami at pagyakap sa "materyalismo" na naka-apekto sa kultura't tradisyon, norms at istrukturang panlipunan ng bansa.

Sa atin, kung walang pagbabago, hindi malayong magkaroon din ng mababangis na riot, hindi lang simpleng riot, bagkus, may kombinasyong insureksyon at rebelyon sa mga urban center sa hinaharap, lalo na't mainit at buhay pa rin ang mga isyu't sangkap sa hanay ng informal sector at kabataang estudyante.

Zubiri and Electoral reform

Bunsod ng paglitaw at pagbunyag ng mga taong may kinalaman sa malawakang dayaan nuong 2007 senatoriable election at apat (4) na taong nakabinbin "usad pagong" na election protest ni Koko Pimentel, tuluyan na ngang nagbitiw si Sen Migs Zubiri bilang miembro ng senado.

Sa kanyang privilege speech kahapon, pinanindigan niyang “hindi siya nandaya, wala siyang inutusan upang dayain ang eleksyon, dignidad ng aking pamilya ang nakasalalay, dapat parusahan ang mga may kagagawan ng electoral sabotage noong 2007 election” at pahabol na panghuli, muli siyang babalik sa senado by 2013 election.

Kung matatandaan, sa operasyong “dagdag-bawas,” binokya ng dating Comelec provincial supervisor na si Lintang Bedol, Gov Zaldy Ampatuan sa tulong ng ilang mga security officers (election return switching) ang oposisyong kinabibilangan ni Koko Pimentel na nagresulta ng pekeng pagkakapanalo ng halos lahat ng senatoriable slate ng administrasyon Arroyo. (Larawan: courtesy of;http://www.abante.com.ph/issue/aug0411/news01.htm)

Hindi kataka-takang hangaan siya ng marami sa kanyang naging gesture kahapon sa senado. Nagmula sa malaking political clan sa Mindanao at nakilala sa pagiging “spice boys” sa kongreso. "Nakabisado ni Zubiri ang wastong pustura’t katangian ng isang pulitiko na hinahanap ng maraming Pinoy."
Ang problema, sablay ang kanyang nilugarang grupo’t mga kakampi (Macapagal Arroyo), kundi man involved, nakinabang siya sa massive electoral fraud at anumang sandali, ilalabas na ang napipintong hatol ng Senate Electoral Tribunal (SET) na si Koko Pimentel nga ang tunay na nanalo, base sa ipinapakitang mahigit 200,000 botong kalamangan nito sa kanya (Zubiri).

Marami ang kahalintulad ni Migs Zubiri sa Pilipinas; sa mga kongresman, mga gobernador, mayor, sa Punong Barangay at higit sa lahat sa Malakanyang, ang kontrobersyal at malungkot na kinasapitan ni Fernando Poe Jr noong 2004 presidential election at ikinapanalo ng pekeng pangulong si GMA. The same manner, hindi rin mabilang na kahalintulad na kaso ni Coco Pimentel ang napagkaitan ng hustisya sa labanang pulitika sa bansa. (Larawan: courtesy of:Popularity matters in the Philippine election that is why, candidates, stupidlyperfect-arts.blogspot.com / villar.jpg)

Nabago man o poll automated na, nananatiling hindi parehas at madaya ang election sa Pilipinas. Sa ating kasaysayan, sinasabing "para lamang sa ELITE at makapangyarihan ang election." Bukud sa Omnibus Election Code, ang kondukta ng election campaign, ang sobrang gastos-vote buying (campaign finance) at maagang pangangampanya (early campaigning) para lamang sa "name recall, machinery bldg at kaliwa't kanang election violence (private armies) ng mga warlords at dinastiyang pulitikal," ang ilan lamang sa nagdudumilat na katotohanan.

Totoo ang kasabihang “walang natatalo at pawang nadadaya” na klima sa pulitika’t halalan sa ating bansa. Kinukwestyon na ng marami “kung tunay nga bang garantiya’t isang uri ng demokrasya ang proseso ng halalan, kung legitimate at tunay nga bang may democratic representation sila sa mamamayan (padrino–political clan) Pilipino?

Maaring kapana-panabik ang darating na 2013 midterm automated election, kaya lang, kung walang pagbabago, kung patuloy na nakabaon o well entrench ang mga ingredient ng kabulukan, trapo politics-kawalan ng tunay na partido - turncoatism-clannist, kahinaan ng demokratikong institusyon at hahayaan na lamang ito ng kasalukuyang administrasyon ni Pnoy, buluk at wala rin?